Bosna i Hercegovina suočava se s demografskom krizom epskih razmjera, bilježeći jedan od najvećih padova broja stanovnika u Evropi i zauzimajući neslavno prvo mjesto u regionu po negativnoj statistici.
Zemlju masovno napuštaju porodice, visokoobrazovani kadrovi i kvalifikovana radna snaga, dok konkretne i sveobuhvatne strategije za zaustavljanje ovih trendova i dalje izostaju.
Analiza demografskih podataka otkriva duboku i dugotrajnu negativnu spiralu koja se nastavlja već deceniju.
Statistika Agencije za statistiku BiH potvrđuje ozbiljnost situacije:
NATALITET: Bilježi se pad nataliteta od 2,79 posto u poređenju s posljednje dvije godine. Iako je u posljednjim godinama pad nešto blaži (1 do 2 posto godišnje), negativni kontinuitet je neupitan.
MORTALITET: Istovremeno je broj umrlih povećan za 5,14 posto.
PRIRODNI PRIRAŠTAJ: Broj umrlih je stabilno veći od broja rođenih, i to u prosjeku za oko 11.000 osoba godišnje u protekloj deceniji, kako objašnjava Lejla Aganović iz Agencije za statistiku BiH.
Samo u prošloj godini, BiH je zvanično napustilo 32.080 stanovnika.
Demograf Amer Osmić upozorava da su prognoze izuzetno pesimistične. Gubitak stanovništva dostiže alarmantan nivo:
1991. godina: BiH je imala oko 5 miliona stanovnika. 2013. godina (popis): Evidentirano oko 3,5 miliona stanovnika. 2024. godina pProcjene): Stanovništvo je palo na oko 2 miliona 800 hiljada.
To znači da je od 1991. do 2024. godine BiH izgubila više od trećine svog stanovništva.
Demografska kriza nije samo problem broja, već povlači za sobom niz dubokih društvenih problema. Kako ističe demograf Osmić, negativni prirodni i migracioni saldo direktno utječu na nedostatak kvalifikovane radne snage, sve veće opterećenje zbog starenja populacije...
U skorije vrijeme očekuje se značajan "tehnološki višak" među nastavnicima i profesorima jer škole, posebno područne i ruralne, neće imati dovoljno učenika za opstanak.
Faktori koji doprinose padu nataliteta, pored masovnih migracija, uključuju lošu ekonomsku situaciju, ali i trendove odgađanja roditeljstva te porast broja razvoda.
Prema mišljenju struke, BiH trenutno ne posjeduje adekvatne populacione politike koje bi donijele brza i efikasna rješenja. Mjere koje se primjenjuju uglavnom su socijalnog karaktera i nedovoljne su da bi se suprotstavile ovako snažnim negativnim trendovima.
S obzirom na to da negativna statistika nastavlja da se gomila iz godine u godinu, ključno pitanje koje se nameće jeste: 'Mogu li vlasti BiH brzo reagovati i implementirati ciljane ekonomske i populacione mjere kako bi zaustavile iseljavanje mladih i izbjegle da postanu jedno od najstarijih društava u Evropi?'.
