Na današnji dan 1993. HVO napao Drežnicu: Branitelji odbili napad i sačuvali položaje

Na današnji dan 1993. godine, u sklopu općeg napada snaga Hrvatskog vijeća obrane (HVO) i Hrvatske vojske (HV) na Mostar, napadnuta je i Drežnica.

Borci Armije Republike Bosne i Hercegovine i pripadnici MUP-a Republike Bosne i Hercegovine pružili su herojski otpor, zaustavili agresora, odbranili Mostar i Drežnicu te stvorili preduslove za deblokadu grada.

Toga dana počela je jedna od najkrvavijih opsada Mostara u njegovoj historiji. U potpunom okruženju našao se veliki broj civila iz Mostara, kao i prognanika iz cijele Hercegovine.

Nakon što je 9. aprila HVO nasilno preuzeo položaje u rejonu Ravni i Ledenica, obavještajnim radom uočena su stalna izviđanja i pripreme za napad na položaje 4. bataljona u Drežnici – kod mosta Bijela, Jasenjana i same Drežnice, o čemu je upoznata i komanda 41. motorizovane brigade „Slavne“.

Župni ured, kao i ostali objekti u krugu crkve „Svi sveti“ u Donjoj Drežnici, služili su kao komandno mjesto, centar veze i logistička baza Samostalne satnije HVO-a Drežnica (Drežnica,Grabovica i Vrdi ) koja je brojala više od 160 naoružanih i opremljenih bojovnika.

Sredinom aprila 1993. godine došlo je do većeg izmještanja sredstava iz kruga crkve prema Grabovici i Vrdima, što je organizovao župnik Jozo (Marka) Blažević, zvani Joko, aktivni pripadnik Samostalne satnije HVO-a Drežnica, dok je manji broj bojovnika i dalje ostao prisutan u tom prostoru.

Punkt HVO-a u Grabovici pojačan je jednim vodom bojovnika Juke Prazine.

Od 16. aprila Drežnica se nalazila u potpunoj hermetičkoj blokadi. Saobraćaj magistralnim putem prema Mostaru i Jablanici bio je potpuno onemogućen zbog punktova HVO-a u Salakovcu i Grabovici, kao i ranije uspostavljenih punktova prema Gorancima i Posušju.

Prekinuta je svaka veza, osim radio-veze, s komandom brigade, tako da je bataljon Drežnica ostao jedina jedinica 4. korpusa fizički odvojena od ostalih jedinica.

Dana 17. aprila HVO je napao sela Soviće i Doljane kod Jablanice, kada su počinjeni stravični zločini i progon bošnjačkog stanovništva. Situacija u Mostaru iz dana u dan postajala je sve složenija, zbog čega je i komanda bataljona preduzimala pripreme za eventualni napad na Drežnicu.

Po naredbi Ilije Vrljića broj 02-1458/93 od 16. 4. 1993. godine, u ranu zoru 9. maja snage 2. brigade HVO-a, u sadejstvu s drugim jedinicama, pokušavajući ostvariti svoje političke i vojne ciljeve, izvršile su snažan artiljerijsko-pješadijski napad na linije odbrane 4. bataljona i naseljena mjesta u Drežnici.

Za izvršenje ovog zadatka angažovana je kompletna 2. brigada HVO-a: iz pravca Vrda djelovala je 3. bojna, a iz pravca Bijelog Polja 1. i 5. bojna uz podršku artiljerijskih i oklopnih jedinica.

Cilj napada bio je razbijanje linija odbrane Armije Republike Bosne i Hercegovine stacioniranih u Drežnici, ovladavanje putnom komunikacijom M-17, stavljanje pod kontrolu kompletnog prostora Donje Drežnice te opkoljavanje Gornje Drežnice, nakon čega bi, u sadejstvu sa snagama iz Posušja, taj prostor bio stavljen pod kontrolu.

Planirano je neutralisati sve koji pružaju otpor, ostale razoružati i protjerati, spojiti se sa snagama HVO-a u Grabovici i nastaviti napredovanje prema Jablanici.

Istovremeno su napadnuti i položaji bataljona u rejonu Ušća i Tramošnika, položaj kod mosta Bijela, te položaji na Jasenjanima.

Jake pješadijske borbe vodile su se cijeli dan u Donjoj Drežnici. Borci bataljona Drežnica pružili su žestok otpor, razbili diverzantske grupe HVO-a i neutralisali nosioce napada, među kojima i komandira 3. satnije 3. bojne ( Vinske) Marina Marića, zvanog Dasa.

Toga dana bojovnici su u više navrata pokušavali probiti linije odbrane u Tramošniku i u rejonu Ušća ali bezuspješno i uz velike gubitke u ljudstvu, nakon čega su bili prinuđeni na povlačenje.

Više od 100 boraca iz Gornje Drežnice stiglo je kao pojačanje u Donju Drežnicu.

Napadi su uspješno odbijeni, linije odbrane konsolidovane, a borci spremni za nastavak borbe i odbranu Drežnice.

Desetak naših boraca na položaju kod mosta Bijela nije uspjelo pružiti otpor mnogo jačim snagama HVO-a koje su iz tri pravca napadale svom žestinom i svim raspoloživim sredstvima.

Naše jedinice na Jasenjanima, pod snažnim artiljerijskim napadom, povukle su se na Gornja Sela i tu formirale liniju obrane.

Snage HVO-a zauzele su položaje na Bijeloj i Jasenjanima, ali nisu ostvarile svoj glavni cilj – zauzimanje Drežnice i spajanje sa svojom satnijom u Grabovici.

Drežnica je odbranjena, ali je i dalje ostala potpuno blokirana i okružena snagama HVO-a iz pravaca Mostara, Grabovice, Goranaca i Posušja.

Tokom noći 9. maja komanda bataljona primila je poruku:

Bila je to poruka za realizaciju ranije dogovorenog plana sa Specijalnim odredom ŠVK „Zulfikar“ za oslobađanje jakog i ekstremnog uporišta HVO-a u Grabovici, koja administrativno pripada Mjesnoj zajednici Drežnica.

Grupa od 50 boraca bataljona Drežnica pripremila se za napad i oslobađanje prostora sjeverno od mosta Drežnica prema Jablanici.

U ranu zoru 10. maja transporter HVO-a iz pravca Mostara, sa većom grupom bojovnika iz Bijelog Polja, približio se mostu u Drežnici i otvorio vatru po našim položajima u rejonu Ušća.

Naši borci uzvratili su žestokom vatrom. Precizne minobacačke granate kalibra 60 mm, ispaljene sa položaja Greben, zaustavile su njihovo napredovanje, nakon čega su bojovnici bili prinuđeni na povlačenje.

Specijalni odred za posebne namjene „Zulfikar“ tog jutra napao je jako i ekstremno uporište HVO-a u Grabovici. U napad su krenuli i borci iz Drežnice.

Snage HVO-a u Grabovici su razbijene i poražene. Zarobljen je transporter s PAM-om, PAM, kao i značajne količine pješadijskog naoružanja i MTS-a.

Zarobljena je i veća grupa bojovnika, među kojima i komandir satnije HVO-a Drežnica Karlo Marić.

Tokom borbi poginulo je nekoliko bojovnika, među njima i narednik Franjo Zadro, nekadašnji sekretar MZ Drežnica.

Oslobođena je hidrocentrala Grabovica, kao i naselja Sjenčine, Ominje, Ćopi, Donja Grabovica i Grabovica, odnosno cijela teritorija od Drežnice do Jablanice.

Žestoki pješadijsko-artiljerijski napadi na položaje bataljona kod ušća Drežanke u Neretvu nastavljeni su i narednih dana, ali branioci Drežnice nisu uzmicali.

Svjesne da nisu ostvarile svoje ciljeve u Mostaru, da nisu zauzele Drežnicu niti se spojile sa snagama u Grabovici, a strahujući od napada jedinica ARBiH iz pravca Jablanice i Konjica, snage HVO-a povukle su se u Bijelo Polje, formirale liniju Ravni-Salakovac, te srušile mostove Jasen i Bijela.

Mostar je odbranjen. Drežnica je odbranjena. Grabovica je oslobođena.

Uspostavljen je kontakt i omogućena komunikacija te sadejstvo sa jedinicama iz pravca Jablanice, čime su stvoreni preduslovi za deblokadu Mostara, koja će uslijediti krajem juna.

Konačna odbrana Drežnice bez oslobađanja Grabovice bila bi gotovo nemoguća, kao što bi i deblokada Mostara bila znatno teža da je HVO 9. maja 1993. godine zauzeo Drežnicu,te spojio se sa svojim snagama u Grabovici i dalje napredovao prema Jablanici.

Ti dani herojske odbrane Drežnice ostali su zapisani i u pjesmama koje su nastajale preko noći:

To se zbilo devetoga maja,
Kad ubiše hrvatskoga zmaja.
Kreno Dasa da kolje i pali,
Dočeka ga jedan rafal mali.

Hej Drežnico, herojskog si soja,
Hej Drežnico, biser, suzo moja.
Svi zajedno branimo te sada,
Da nas dušman nikad ne savlada.

Tog 9. maja 1993. godine poginula su četiri borca bataljona Drežnica: Bobić Senad u Tramošniku, te Delić Esad, Memić Samir i Omerović Ibrahim na položaju kod mosta Bijela.

Iste večeri, u porodičnoj kući u Prigrađanima, bojovnici HVO-a zarobili su Ramiza Mujića prvog komandira Samostalnog voda Armije RBiH u Bijelom Polju, dok je narednog dana, u zgradi komande 4. korpusa u Vranici, zarobljen Hasan Balić.

Ramiz Mujić ubijen je u Sjevernom logoru (Vojarna „Tihomir Mišić“) tokom prisilnog rada, dok se za tijelom Hasana Balića još uvijek traga.