U evropskim političkim i obavještajnim krugovima sve se glasnije govori o dubokoj zabrinutosti zbog mogućeg preoblikovanja transatlantskih odnosa, nakon povratka Donalda Trumpa u Bijelu kuću. Prema navodima koje je objavio Wall Street Journal, iza zatvorenih vrata u Briselu održan je neformalni, gotovo tajni sastanak evropskih lidera na kojem se raspravljalo o budućnosti bez oslanjanja na Sjedinjene Američke Države.
Sastanak je, kako se tvrdi, održan u januaru u sjedištu Evropskog vijeća i okupio je blizu trideset šefova država i vlada. Dolazak bez pratnje i ostavljanje telefona izvan prostorije dodatno je pojačalo atmosferu da se radi o napetom i strogo povjerljivom sastanku.
U raspravi koja je, prema opisima izvora, bila izrazito otvorena i emotivna, pojedini lideri su situaciju uporedili sa svojevrsnom „grupnom terapijom“. Francuski predsjednik Emmanuel Macron navodno je upozorio da povratka na staro stanje više nema, dok je dio učesnika izražavao strah da bi Evropa mogla postati previše zavisna od Washingtona.
Belgijski premijer Bart De Wever upozorio je, prema istim navodima, da bi kontinent mogao skliznuti u položaj političke i ekonomske podređenosti, dok je atmosfera u sali bila opisana kao „napeta i pesimistična“.
Strah od nove američke politike
Dodatnu zabrinutost izazvale su izjave i potezi američkog predsjednika Donalda Trumpa, posebno njegova retorika prema saveznicima i promjene u trgovinskoj politici. Prema pisanju američkih medija, pojedine izjave, uključujući i one o Grenlandu, doživljene su u Evropi kao ozbiljan signal promjene kursa.
Danska premijerka Mette Frederiksen navodno je na sastanku bila vidno potresena nakon diplomatskih tenzija, dok je njemački kancelar Friedrich Merz upozoravao na ekonomske posljedice globalnih sukoba i energetskih šokova.
Istovremeno, pojedini evropski lideri su upozoravali da bi nova američka politika mogla dodatno destabilizovati već krhke globalne odnose, posebno u kontekstu odnosa sa Rusijom i Bliskim istokom.
Rastuće nepovjerenje
Prema istim navodima, evropske obavještajne službe su u svojim analizama izrazile zabrinutost zbog nepredvidivosti američke administracije. Britanska služba MI6, kako prenosi The Daily Beast, u internim procjenama opisala je situaciju u Washingtonu kao izrazito nestabilnu političku dinamiku, upozoravajući na teško predvidive odluke.
Britanski premijer Keir Starmer navodno je upoznat s tim procjenama, dok se u analitičkim krugovima sve češće spominje potreba da Evropa razvije veći stepen strateške autonomije.
Kanadski premijer Mark Carney, iako nije prisustvovao sastanku, prema navodima izvora, imao je značajan uticaj na razmišljanja evropskih lidera kroz ranije diplomatske kontakte i upozorenja o oslanjanju na SAD.
Španski premijer Pedro Sanchez i italijanska premijerka Giorgia Meloni također su, prema izvještajima, učestvovali u raspravama o novom globalnom balansu snaga, pri čemu je Meloni kasnije priznala da je američka politika 'teško predvidiva'.