Novi podaci ukazuju na ubrzano širenje područja pod kontrolom izraelskih naselja na Zapadnoj obali, uključujući i lokacije s kojih su nedavno raseljene palestinske zajednice.
Nova analiza izraelske organizacije Bimkom – Planiranje i ljudska prava pokazuje značajan porast broja odluka izraelskih vlasti kojima se proširuju, uspostavljaju ili mijenjaju granice nadležnosti naselja na okupiranoj Zapadnoj obali.
Prema podacima Bimkoma, od oktobra 2023. godine izraelske vlasti izdale su 114 vojnih naloga koji se odnose na područja nadležnosti naselja. To je, prema navodima organizacije, približno isti broj kao tokom prethodne 22 godine zajedno.
Tim odlukama obuhvaćeno je više od 25.000 dunuma zemljišta (oko 6.200 hektara), čime su, prema analizi, stvoreni uslovi za razvoj ukupno 53 naselja: 39 novih naselja, 14 administrativno odvojenih naselja nastalih iz postojećih te 11 proširenja postojećih područja nadležnosti.
Administrativni alat za kontrolu zemljišta
Iako se o njima rijetko govori u javnosti, područja nadležnosti naselja predstavljaju važan korak u procesu njihovog širenja. Nakon što određeno zemljište bude uključeno u granice nadležnosti naselja, ono se može koristiti za buduće planiranje, izgradnju infrastrukture i razvoj.
Bimkom navodi da takve odluke često prethode stvarnoj izgradnji te dugoročno utiču na način korištenja zemljišta.
Prvi put uključene lokacije raseljenih palestinskih zajednica
Analiza posebno izdvaja novi trend koji se, prema Bimkomu, pojavio 2026. godine — određivanje područja nadležnosti naselja na lokacijama na kojima su ranije živjele palestinske zajednice raseljene posljednjih godina.
Među primjerima se navode zajednice Ein Samia i Centar Mu'arrajat, čiji su stanovnici napustili ta područja nakon, kako navodi Bimkom, dugotrajnog pritiska izraelskih doseljenika.
Prema organizaciji, uspostavljanje novih područja nadležnosti na tim lokacijama dodatno otežava mogućnost povratka raseljenih stanovnika, jer zemljište dobija novi administrativni status povezan s izraelskim naseljima.
Širenje na područja gdje ranije nije bilo naselja
Bimkom također navodi da su tokom 2026. godine izdani nalozi za uspostavljanje novih područja nadležnosti u dijelovima sjeverne Zapadne obale gdje ranije nije bilo izraelskih naselja.
Organizacija tvrdi da ove mjere imaju šire posljedice od samog širenja pojedinačnih naselja jer doprinose fragmentaciji palestinskog prostora, ograničavanju budućeg razvoja palestinskih zajednica i jačanju izraelske kontrole nad velikim dijelom Zone C Zapadne obale.
Istovremeno, palestinske zajednice u Zoni C nemaju jasno definirane administrativne granice, što, prema Bimkomu, otežava planiranje stambenog razvoja, infrastrukture i pružanje osnovnih usluga.
Bimkom: Promjena stvarnosti na terenu
Organizacija navodi da područja nadležnosti naselja postaju jedan od ključnih mehanizama za oblikovanje buduće teritorijalne strukture Zapadne obale te imaju sve značajniju ulogu u promjeni stanja na terenu.